Globale biografie van dr. Alam Darsono


door Ninon Vis.
Bron: Madeleine in de ongeziene wereld, roman van Alam Darsono.

Alam Darsono werd in 1928 geboren in Moskou als zoon van politieke ballingen uit Nederlands IndiŰ. Zijn vader was een der oprichters van de Partai Kommunis Indonesia, de PKI.
Omdat zijn ouders partij kozen tegen Stalin, moest het gezin naar Berlijn verhuizen, waar Alams moeder overleed en waar hij werd opgenomen in het gezin van Berlijnse communisten. Toen Hitler aan de macht kwam moest Darsono sr. Duitsland verlaten. Hij ging naar Amsterdam en liet in 1935 zijn zoon overkomen. Alam werd opgenomen in het gezin van de violist Bram Bleekrode, een joodse sociaal-democraat van het eerste uur.

Alam werd op 18-jarige leeftijd, in 1946, blind doordat zijn oogaandoening, sarco´dose, te laat werd herkend en verkeerd werd behandeld. Zijn middelbare schoolopleiding kon hij afmaken vanuit het Koninklijk Blinden Instituut in Huizen en vervolgens studeerde hij aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam psychologie en sociologie. Hij behoorde tot de eerste blinde studenten aan een Nederlandse universiteit.
Alam trouwde met Pop Stam en vond werk als docent en wetenschappelijk ambtenaar, later hoofdambtenaar, bij verschillende ministeries. Achttien jaar lang was zijn vrouw daarbij tevens zijn assistente. Zijn laatste functie was stafmedewerker onderzoek bij het ministerie van WVC in Rijswijk.
In 1974 promoveerde hij tot doctor sociale wetenschappen en in 1987 werd hij benoemd tot ridder in de Orde van Oranje Nassau.
Alam ging in 1989 met de Vut. Hij is in 2004 overleden.

Naast zijn wetenschappelijk werk heeft Alam zich al vanaf 1950 gewijd aan het schrijven van verhalen en gedichten in braille.
Nadat in de jaren tachtig de computer met brailleleesregel was ontwikkeld, kon hij zich met hart en ziel aan het schrijven wijden en was wat hij had geschreven meteen toegankelijk voor zienden.
Thomas Rap gaf in 2001 zijn debuutroman Kinderogen uit waarin Alam jeugdherinneringen uit Berlijn en Amsterdam beschrijft. Het werd positief gerecenseerd. Die jeugdherinneringen heeft hij altijd gekoesterd, omdat ze uit zijn ziende tijd stamden. Daarna moest hij het met tweedehands beelden doen.
Madeleine in de ongeziene wereld is door hem in 2002-2003 geschreven.

Na het verschijnen van Kinderogen is Alam diverse keren ge´nterviewd. In deze gesprekken zei hij onder meer:
"Al was ik blind, ik bleef zien en doe dat nog steeds. Dat visualiseren van mij is natuurlijke verbeelding, beter, verbeeldingskracht. Ik schrijf visueel, want wat ik mij voorstel, zie ik voor mijn geestesoog. Ik thematiseer het blind zijn vooral om te ontroeren, maar mijn aandoening etaleren, daar houd ik niet van. Het schrijven is voor mij een compensatie voor het niet kunnen zien. De blinde schrijver ontbeert een omgeving. Hij moet het daarom hebben van horen, aanraken, ruiken. Heel belangrijk is: veel lezen en gesprekken voeren. Ook wat de techniek van het schrijven betreft, is er verschil tussen ziende en blinde schrijvers. De zienden laten zich inspireren door de teksten die ze geschreven hebben. Dus de geschreven zin vormt de volgende zin, want ziende schrijvers kunnen alles zien wat zij daarvoor hebben geschreven. De blinde schrijver is hiertoe niet in staat en moet die zinnen in zijn hoofd hebben. Dat vereist training. Ik denk dat dit de reden is dat er toch maar weinig blinden zijn die schrijven. De computer met brailleregel was een godsgeschenk voor mij. Opeens kon ik lezen wat ik geschreven had. Ik kon verbeteren, herlezen, corrigeren en printen."

Alam Darsono was, ruim twintig jaar geleden, de eerste redacteur van Pointe (gesproken literair tijdschrift van en voor blinde en slechtziende schrijvers en dichters) en gebruikte "Aladar" als schuilnaam. Ook nadat Jaap van der Hoest eindredacteur was geworden, bleef hij de contacten onderhouden en zorgde hij voor het aanleveren van bijdragen. Hij ging ook de mogelijkheden bekijken om activiteiten te ontplooien in aansluiting op Pointe als gesproken tijdschrift. In 1986 werd op zijn initiatief de Stichting Pointe Fonds opgericht.
In 1996 bracht de Stichting de bundel "Door de oren zien" uit, waarin gedichten van blinde en slechtziende dichters waren opgenomen. In 1999 verscheen zijn zelf gefinancierde en door de Stichting uitgegeven boek De Europese verbeelding, een cultuur-filosofie.

Alam Darsono is altijd bezig geweest met schrijven en met literatuur. Hij wilde ook blinden en slechtzienden stimuleren tot het schrijven en zocht naar wegen die tot publicaties konden leiden. Zijn werk verdient respect. Het mag niet zo zijn, dat hetgeen hij geschreven heeft ongelezen blijft. De uitgave van Madeleine in de ongeziene wereld is een stap in de goede richting.

***
terug naar de beginpagina over Alam Darsono