Van de redactie


Door het uitbreken van het coronavirus gelden er beperkingen in ons land. Er is nog wel individuele vrijheid maar deze is gekoppeld aan de afstand van anderhalve meter tot een andere individu. Groepsvorming is aan banden gelegd, evenals als bijeenkomsten. Gelegenheden waarin of waarbij mensen - bij elkaar horend of niet - gezamenlijk aanwezig kunnen zijn, moesten sluiten en evenementen konden niet doorgaan. Dus moesten o.a. kroegen, restaurants, theaters, bioscopen, musea, sportaccomodaties, kerken en scholen gesloten worden. En kwetsbare mensen en ouderen in tehuizen en verpleeghuizen mochten geen bezoek van buiten meer ontvangen. Het algemeen geldende - als leus gepresnteerde - advies is steeds: handen wassen!!
De regering wilde niet overgaan tot een echte lock-down - opgelegde thuisblijfplicht - vanwege ingrijpende negatieve consequenties (waarin dan voorzien zou moeten worden). Bedacht werd sociaal afstandhouden met het in acht nemen van anderhalve meter distantie tot andere personen, waarbij dan sprake moest zijn van een slimme toepassing van deze regel. Hiervoor werd wel de term 'intelligente lock-down' gebruikt. Daarin werd ook begrepen dat er sprake kon zijn van vanzelfsprekende uitzonderingen, zoals ingeval van gezinnen of vergelijkbare verbanden van ouders en kinderen en huisgenoten.
De opgelegde maatregelen - omgezet in wet- en regelgeving en plaatselijke noodverordeningen - hebben veel activiteiten in onze samenleving platgelegd. Op diverse gebieden - van economisch tot cultureel en educatief en van persoonlijke aard - waren er gevolgen, vaak pijnlijk van aard. Over het te bereiken doel kon geen twijfel bestaan. Het coronavirus diende ingedamd te worden, verdrongen en uitgeschakeld. Voorzieningen voor een medische aanpak werden opgezet, herinrichtingen van ziekenhuizen volgenden en er kwamen steeds meer intentensive care-bedden. Patiënten met virusbesmetting werden in groeiende hoeveelheden opgenomen. En er ontstonden tekorten aan beschermmaterialen voor behandelend artsen, verplegers en verzorgers. Op indamming van het virus leek geen zicht, integendeel het was alleen groei. Wanneer zou de piek worden bereikt en de daling volgen?
In het beeld dat ik hiervoor schetste komen geen concrete gevolgen voor. Iedereen kent wel voorbeelden, uit eigen sfeer en uit de diverse media. Zo ken ik van dichtbij de consequentie voor mijn moeder. Zij mag geen bezoek van buiten ontvangen in het verpleeghuis waarin zij verblijft. Naarmate deze situatie voortduurt en over het einde van de tunnel niets gezegd kan worden, wordt het vervelender en saaier voor haar zonder bezoekers en ook zonder activiteiten voor de bewoners van het verpleeghuis. Telefoneren helpt wel, maar dat is toch een middel dat niet het verlangde gevoel van nabijheid biedt.
Concrete gevolgen van de crisis en de maatregelen ertegen zie ik ook bij mijn kinderen die gedwongen thuis moeten werken en aangewezen zijn op computerverbindingen en smartphones. Dat lukt dan wel, maar collegiale contacten, in een sfeer van directe nabijheid en elkaar snel op een geraffineerde wijze begrijpen, komen niet tot stand. En in dit geval ontbreekt eveneens zicht op het voorbij zijn van de maatregelen die dagelijks de eruit voortvloeiende beperkingen doen voelen.
De manier waarop boodschappen, met name op het gebied van de dagelijks nodige levensmiddelen, gedaan moeten worden, behoort ook tot de concrete gevolgen. Verlangd wordt dat maar één persoon de winkel, in het bijzonder een supermarkt, ingaat en meteen het te kopen product pakt. Er moet veelal een winkelwagentje worden gebruikt en bij het betalen wordt tikken bij het pinapparaat verlangd om contact te vermijden. Contant geld verkeert zodoende in de taboesfeer. En natuurlijk moet in winkels de afstand van anderhalve meter tot andere personen gehanteerd worden. Deze regels blijven duren zolang de maatregelen gelden. Er is begrip voor, zoals ook blijkt uit de massale naleving, omdat het doel duidelijk is en ook de winkeliers zichtbaar hun best doen met inspanningen om de voorraden - ondanks hamstergedrag van klanten hier en daar - op peil te houden en aanwijzingen aan te brengen voor passend gedrag in de winkels.
In het algemeen brengt het verlangde gedrag bij het doen van boodschappen geen echte belemmerende beperkingen met zich. Voor wie zich niet optimaal kan bewegen, niet adequaal kan waarnemen of door ouderdom minder handig is geworden, kan het echter lastig worden. Dat er supermarkten zijn die van 7 tot 8 uur 's morgens een ouderenuurtje geïntoduceerd hebben, is een sympathiek gebaar. Maar toereikend kan dat niet zijn.
Concrete gevolgen zijn er voor veel kleine ondernemers, zelfstandige werkers en mensen die door in aanraking met klanten te komen zogeheten 'contact-beroepen' hebben. Zij zien hun inkomens opdrogen. De regering heeft weliswaar in tegemoetkomende maatregelen voorzien, maar daarmee wordt doorgaans de economische schade niet in voldoende mate gedekt.
Aan de andere kant kunnen behoeftige klanten niet geholpen worden, bijvoorbeeld omdat de kapper niet werkt, de tandarts alleen spoedgevallen doet of de fysiotherapeut pijnlijke klachten niet mag behandelen.
Op cultureel gebied bestaat een bont geheel van concrete gevolgen. Het wegvallen van mogelijkheden om voorstellingen en optredens te zien, dan wel te horen en toegang te krijgen tot cultuur van uiteenlopende aard levert economische en financiële schade op voor organisaties en personen die de totstandkoming ervan mogelijk hebben gemaakt en tevens voor allerlei artiesten die inkomsten moeten gaan misse. Ook hierbij wordt een andere kant getroffen. Deze bestaat uit iedereen die van het weggevallen culturele onderdeel, en de er vanuit gaande verrijking, had willen genieten.
De door het toeslaan van het coronavirus en de maatregelen ertegen veroorzaakte crisis heeft de samenleving in ons land in de tang genomen, een toestand die ons ingrijpende beperkingen oplegt en vrijheden omtneemt. Onontkoombaar onstaan tekorten en worden diverse vormen van schade in de hand gewerkt. Bij elkaar moet het gaan om middelen die tot het doel van beteugeling en uitschakeling van het uiterst schadelijke coronavisus leiden. Discipline kan ons redden. Dus: vol houden met thuisblijven en beperking van sociale contacten.
Tot slot merk ik op dat de coronacrisis een voortgaand proces is, waarin voortdurend veranderingen optreden. Het kan zijn dat op het moment van verschijning van dit tijdschrift de actualiteit inmiddels al weer veranderd is, hopelijk in gunstige zin voor iedereen die leed, ellende en schade moet ervaren.

8 april 2020, Jaap van der Hoest

***
terug naar de beginpagina van Pointe
terug naar de beginpagina van de website