Drie boekbesprekingen van Martin Doorn

Loe de Jong, 1914-2005


Enige maanden geleden noemde Jaap van der Hoest in dit blad Loe de Jong: 'Een historicus met een missie'. Dat is een contradictio in terminis. Anders gezegd een tegenspraak. Een historicus mag geen missie hebben. Hij moet slechts verslag doen van gebeurtenissen in het verleden. Dit zonder een oordeel te vellen en vooral zo dicht mogelijk bij de waarheid blijven. Loe de Jong oordeelt, heeft zelfs vooroordelen en neemt te vaak een loopje met de waarheid. U merkt het. De toon is gezet. Dat neemt niet weg dat ik in het begin van de jaren zestig ademloos heb gekeken naar de televisieserie 'De bezetting', die werd gepresenteerd door De Jong. Later zou blijken dat De Jong het niet zo nauw had genomen met de waarheid. Hij vulde de hiaten in zijn kennis aan met veronderstellingen die hij als feit poneerde. Dat De Jong niet van alle feiten op de hoogte was, is niet verwonderlijk. Archieven blijven vaak voor langere tijd gesloten. Dat varieert van enkele jaren tot wel 300 jaar, al naar gelang de gevoeligheid. De Jong, als onbelangrijk journalistje van een zeer klein landje, liep overal tegen gesloten archieven aan. Bovendien had De Jong als historicus moeten weten dat het eerste dat in een oorlog sneuvelt, de waarheid is. Dit had hem wantrouwig moeten maken tegenover de archieven die wel beschikbaar waren. Maar, De Jong was gedreven en wilde zijn verhaal kwijt. Een verhaal dat ernstig gekleurd is door zijn blinde adoratie voor Wilhelmina en Amerika. De Jong paste in zijn televisie-uitzending 'De bezetting' het zelfde trucje toe als zijn tijdgenoot G.B.J. Hilterman, het trucje van de grootste gemene deler. Hilterman las een variatie aan kranten en destilleerde er het heersende sentiment uit en verklaarde dat vervolgens op zondag voor de radio als de waarheid. Wel overgoten met een rechts sausje. Maar toch zo, dat vrijwel iedereen het met hem eens was, omdat de diverse kranten de beweringen van Hilterman, in diverse varianten, al gedurende de voorafgaande week, aan de lezer hadden voorgehouden. De Jong maakte ook gebruik van het heersende sentiment. De Moffen deugden niet en het Verzet bestond uit louter helden. De koude oorlog kwam hem goed uit. Immers als communistenvreter hoefde hij niet te vertellen dat de overwinning in Europa niet te danken was aan de Amerikanen, maar aan de Russen. Toen de geallieerden de landing in Normandië uitvoerden had Duitsland de oorlog allang verloren van de Russen. In zijn boeken zwijgt De Jong dikwijls over feiten die hem niet welgevallig zijn en weidt uit over soms onbenullige dingen die hij van belang acht. De overdreven aandacht voor het verzet en de verering hiervan doen soms zelfs pijnlijk aan.
Natuurlijk smulde je als jonge jongen van de verhalen over piloten die onder levensgevaarlijke omstandigheden naar Engeland werden gesmokkeld, waar ze hard nodig waren om de oorlog te winnen. Dat piloten de Engelsen de neus en oren uitkwamen, omdat elke jongen wel piloot wilde worden, vertelde De Jong er niet bij. Bovendien moesten de Engelsen mensen vrij maken om die piloten uit vijandig gebied te ondervragen. Het konden immers ook spionnen zijn. Dat kostte veel mankracht die beter gebruikt kon worden. Dit is maar één van de feiten die De Jong verzweeg, of, erger nog, niet kende. De Jong vertelde verhalen, niet de geschiedenis en zeker niet de waarheid. De vele missers die De Jong heeft begaan is hem al tijdens zijn werkzame leven kwalijk genomen door diverse vooraanstaande historici en mensen uit het verzet. De Jong heeft alle kritiek naast zich neergelegd en is, mede doordat hij op een voetstuk is gezet, gewoon doorgegaan met verhalen vertellen. Gesterkt en wellicht overmoedig maakte hij steeds meer fouten. Hij brandde Aantjes onterecht af en hield zeker zo onterecht Luns de hand boven het hoofd. Zeker in zijn latere periode raakte De Jong steeds meer overtuigd van zijn gelijk en vergat het vak waar hij voor was opgeleid. Hij was groot voorstander van de Vietnam-oorlog en stond pal achter Israel dat in 1956 en in 1967 een oorlog was begonnen in het Midden-Oosten. Het verzet in de aangevallen landen, noemde hij terroristen, terwijl deze mensen vochten tegen een bezetting. Waren die verzetshelden tijdens de bezetting in Nederland dan ook terroristen? Als je De Jong al het predicaat historicus zou willen toekennen, is het een historicus van de oude stempel, een historicus die uitgaat van de superprestatie en het heldendom van de eigen partij, niet van de waarheid . Tussen de feiten worden eigen aannames en fantasieën gevlochten. Gelukkig zijn er de laatste tijd historici die zich wel aan de feiten houden en dat heeft de waarde van de geschiedenisles van vroeger op school ernstig onderuit gehaald. Ook de boeken van Loe de Jong. Dit boek, de biografie van De Jong, geeft inzicht in de drijfveren en de werkwijze van De Jong. Het is een zeer uitgebreide biografie die in tegenstelling tot de werken van De Jong zelf, wel berust op degelijk onderzoek. Zelfs krabbeltjes in de kantlijn worden aangehaald. Een fantastisch en zeer goed onderbouwde biografie van een man met een missie, die het lezen meer dan waard is. De conclusie, waar u het niet mee eens hoeft te zijn, die ik getrokken heb uit deze biografie is: dat De Jong als journalist geen hoor en wederhoor heeft toegepast. Dat de historische waarde van zijn werk met een korreltje zout genomen moet worden en dat zijn missie stoelt op verifieerbaar verkeerde informatie.

Boekgegevens


Titel: Loe de Jong 1914-2005
Auteur: Boudewijn Smits
Boeknummer Aangepast Lezen: a439505

De slangenkop


Een sciencefictionachtig boek dat een niet ondenkbaar scenario uitwerkt. Een boek met spanning dat tevens weergeeft hoe totaal paranoïde de Amerikanen zijn. Het is mij dan ook een raadsel dat er mensen zijn die naar zo'n achterlijk en discriminerend land willen verhuizen. Mensensmokkel is het onderwerp van dit boek, maar dan wel mensen, in dit geval Chinezen, die geïnfecteerd zijn met een dodelijk virus. Het is de bedoeling dat het virus in Amerika wordt verspreid. Het geeft maar weer eens aan dat men kwaadwillende niet kan tegenhouden door scanners, fouilleren, het nemen van vingerafdrukken enz. enz. Een eerste slachtoffer valt, als een overleden Chinees wordt onderzocht door de patholoog-anatoom. Er breekt paniek uit onder de hoogste autoriteiten. Een goed geschreven boek dat aandacht vraagt voor de falende overheid en de xenofobie van de Amerikanen. Jammer is wel dat de afloop niet vermeld wordt. Althans niet de afloop op de langer termijn.

Boekgegevens


Titel: De slangenkop
Auteur: Peter May
Boeknummer Aangepast Lezen: a406936

De weg naar huis


Een rechttoe rechtaan verhaal dat onderhoudend is en ook een zekere spanning heeft. Er zitten niet te veel personen in het verhaal en het is chronologisch opgebouwd. Een makkelijk leesbaar boek. Een tienerjongen die door zijn gedrag regelmatig met de politie in aanraking komt, belandt tenslotte in de jeugdgevangenis, waar hij de enige blanke is. Als hij uit de gevangenis komt besluit hij op het rechte pad te blijven al speelt zijn criminele verleden nog steeds op de achtergrond. Het verhaal kabbelt wat voort totdat er een tas met geld gevonden wordt. Wie de eigenaar van dit geld is, is niet bekend. De jongen besluit er niets mee te doen en de tas te vergeten. Maar hij heeft buiten zijn maten uit de jeugdgevangenis gerekend. Een zeker niet onaangenaam boek dat je louter voor je ontspanning kan lezen.

Boekgegevens


Titel: De weg naar huis
Auteur: George Palecanos
Boeknummer Aangepast Lezen: a421646

***
terug naar de inhoudsopgave
terug naar de beginpagina van Pointe
terug naar de beginpagina van de website